allereerste concert in een anti-apartheidssfeer

Als kind van de jaren ‘80 (geboren eind ‘79) besef ik maar al te goed dat die jaren meer waren dan dansen op Flashdance met fluobeenverwarmers aan. Jonge kinderen mag je heus niet onderschatten, ze voelen maatschappelijke problemen ook aan. 

Zo was er de Koude Oorlog met de bijhorende dreiging van de Bom, het Ijzeren Gordijn, de Berlijnse Muur, hongersnood in Ethiopië, de iconische National Geographic cover ‘The Afghan Girl’, en nog een beeld dat ik tot op de dag van vandaag niet kan loslaten: de dertienjarige Colombiaanse Omayra Sánchez die tot haar nek in het water en de modder vastzat nadat de Nevado del Ruiz vulkaan was uitgebarsten.

Er waren megagroepen zoals de ‘Do They Know It’s Christmas?’ Aid, USA For ‘We Are the World’ Africa, megabenefietconcerten zoals Live Aid. Ik denk dat elk kind dàn toch wel moest begrepen hebben dat het niet altijd goed ging.  

De Apartheid in Zuid-Afrika was in die dagen, terécht, een prangend hoofdstuk: spandoeken met ‘Free Mandela’, menig protestsongs, de Anti-Apartheid Movement Festival for Freedom, Cry Freedom met o.m. Denzel Washington over de zwarte activist Steve Biko. Van de Zuid-Afrikaanse boycot was ik (vergeef me mijn toenmalige leeftijd) niet op de hoogte.

In die sfeer bezocht ik m’n allereerste concert, Johnny Clegg & Savuka in Vorst Nationaal. Johnny Clegg is een blanke Zuid-Afrikaanse Anti-Apartheidsmuzikant en een van de eerste artiesten die met z’n bands zowel zwarte als blanke Zuid-Afrikaanse muzikanten, zangers incorporeerde. 

Ik was acht, nog heel jong dus, ging met m’n broer en m’n ouders erheen. Op de wandelroute van de parking tot aan de toegangsdeuren zagen we doeken met ‘Free Mandela’, werden begroet door allerlei muzikanten en zangers, protestliederen weerklonken, aan de ingang kregen we folders van de Anti-Apartheidsbeweging in de handen gedrukt, als kind was dit allemaal heel indrukwekkend. En het concert moest nog beginnen. 

Op die jonge leeftijd had ik geen flauw benul hoe belangrijk Johnny Clegg is maar je allereerste concert, zeker in Vorst Nationaal, is sowieso overweldigend. Voorheen had ik enkel optredens gezien in theaterzalen, Vorst Nationaal brings it to a whole other level. 

 We hadden zitplaatsen en toch meen ik me te herinneren dat mensen ook in die zit area meermaals rechtstonden om mee te dansen. Aanstekelijk.

Twee jaar geleden is Johnny Clegg heengegaan en inmiddels besef ik wat voor grootse artiest hij is ; Mandela komt niet zomaar op je podium meedansen.

een Afrikaanse safari laat je niet los

 Vandaag zag ik op iemands facebook een kinderkamer volgeschilderd met Afrikaanse safaridieren. Tja, dat doét iets met me. Het is nu twee jaar geleden sinds m’n safaritrip en de thrill is still there. Op die safaritrip heb ik onnoemelijk, onnoemelijk veel foto’s en video’s gemaakt. Je zou maar es op safari gaan en geen enkele foto nemen. Lijkt me, euhm, apart. Ik heb dus waanzinnig veel foto’s en video’s gemaakt, net als iedereen in m’n safarigroepje. Een ervaring om vast te leggen.

(eigen fotocollectie)

De safari kon beginnen. Gewoon de route erheen was al full excitement. Je kan naar Tokio gaan, je kan de Zwitserse bergen in gaan trekken, op safari gaan is iets buitengewoons uniek. En dat voél je zelfs en route erheen. 

Tanzania, de mooiste zonsondergang die ik ooit mocht zien. In het echt beter dan op groot scherm. 

Everyday is crocodile day. Gigantisch veel krokodillen gezien in alle maten. Opvallend: zodra ze ons in de gaten hadden gingen ze meteen onder water. « Pas op, krokodil! Daar staat een mens! »

Zebra’s en wildebeesten zie je heel vaak samen. Er is een reden voor, heeft met gras te maken. De ene heeft liever het hoge, de andere liever het lage, die beesten staan elkaar niet in de weg. Het is trouwens heel moeilijk om foto’s van zebra’s te nemen: ze rennen zich de benen uit het lijf zodra je dichterbij komt. Veel onbedoelde kontfoto’s genomen van zebra’s aldus. 

Nijlpaarden zijn ook best apart te noemen: ze maken soms zo ontzettend veel geluid dat ze om aandacht lijken te smeken. Toen we schattige leeuwenwelpjes aan het bewonderen waren, hoorden we de nijlpaarden al van ver. Tja, en dan geef je ze aandacht en gaan ze zich in het water verstoppen. 

Helemaal boven, de allergrootste giraf die ik ooit heb gezien. Het was zelfs eng, zo groot en struis was die. «Wow, die is groot! Wat is me dat? » en na een paar minuten « Eigenlijk is die best griezelig. ». Niettemin indrukwekkend. Net als de grote koedoe (niet zo griezelig). 

In ons safarigroepje was ik de enige die een foto had met een giraf op de achtergrond. We lunchten tussen de giraffen, uitgelezen kans om dan met een giraf een foto te maken. Onze gids had ons al gewaarschuwd om op een goeie afstand te blijven (zoniet lopen ze weg). Ik was blijkbaar de enige die die afstand respecteerde. 

Deze lieverdjes impala’s liepen in tegenstelling tot zebra’s niet meteen weg. Ze leken naast leeuwen het minst bang te zijn, je kon ongewoon dichtbij komen. En het bijzondere dier dat komt piepen op de tweede foto is voor nog een beetje verder hieronder. 

Hyena’s, they look like their reputation. Hyena’s hebben niet de beste reputatie. Of het verdiend is, weet ik niet. Wel ging onze hyena al snel naar z’n vriendje een boom verderop. 

Buffels, they look like their reputation. Meer intimiderend dan olifanten, en daar is bijna alles mee gezegd. Buffels zouden de gevaarlijkste dieren zijn. Don’t mess with them. Nooit. 

We reden meestal met het dak opengeklapt, afgezien van de eerste dag bootsafari (krokodillen, nijlpaarden in het water) ben ik bij buffels het meest voorzichtig geweest met het (op)nemen van foto’s, video’s. 

Haters gonna hate! Olifanten zijn geweldige dieren! Verrassend, verrassend, verrassend karaktervolle dieren. Olifanten kunnen best agressief uit de hoek komen. Vooral de Afrikaanse olifant (groter dan de Indische) kan je zowaar aanvallen. Zelfs de kleintjes, en dat hebben we gezien. Ja. Maar niks anders dan respect als je kijkt naar wat voor leed wij hen hebben aangedaan. Opkomen voor jezelf, hé! 

Leeuwen in ‘actie’. Van alle dieren hebben we de minste actie van de leeuwen gezien. De krokodil ging tenminste nog in het water. Leeuwen verlegden zich es een keer of stonden recht - dat was het spannendste - om een meter verderop alweer te gaan liggen. Ze gaven er geen zier om of we er nu stonden of niet. Respect! 

Belangrijke noot: in onderstaand filmpje keur ik het eerste fragment af: op olifanten rijden, doe je niet. Een vereiste was/is voor mij een reiservaring op te doen met respect voor fauna en flora, de plaatselijke bevolking. 

van kind tot psychopaat

Omdat ik psychopathie van heel dichtbij heb meegemaakt, helaas, kan ik wel over een positief aspect van die ervaring vertellen. Iets wat velen immers niet weten: hoe ontwikkelt iemand zich tot dit mentale ziektebeeld? Wat is het mechanisme? Uit verschillende gesprekken heb ik het een en ander kunnen analyseren. Natuurlijk wist die persoon niet dat ik dit deed, anders had die er niet over gesproken: het laatste wat een psychopaat wilt is ontmaskerd en geanalyseerd worden. Maar ik heb dus wel inzicht kunnen krijgen in het mechanisme. 

Ten eerste is er de cruciale biologische component. Psychopathie is erfelijk. De genetische component is een conditio sine qua non. In de familie moet er narcisme of psychopathie voorkomen. Maar het is niet omdat de aanleg er is, dat het zich gaat ontwikkelen. 

De ontwikkeling zit in de omgevingsfactoren: huiselijk geweld, armoede, pesterijen, uitsluiting, fysiek en/of psychische mishandeling, verwaarlozing. Er is een onthechtingsproces in de kinderjaren. Het kind leert niemand te vertrouwen, leert niemand oprechte liefde te geven. 

Een héél belangrijke factor is: een emotioneel afwezige vader en een moeder die het kind overrompelt met liefde. Ik weet niet precies waarom maar dit blijkt dus een heel belangrijk gegeven te zijn. Ik vermoed dat het kind enerzijds geen liefde heeft gekregen en anderzijds een verstikkend, ongezonde, verkeerde vorm van liefde. Dit zorgt voor een heel labiele, ongezonde, onevenwichtige situatie. Maar ook hier: het is niet omdat de omgevingsfactoren er zijn dat dit tot ontwikkeling komt. Er is ook een innerlijk proces dat maakt dat psychopathie in de vroege volwassen leeftijd tot uiting komt. Niet elk kind maakt dit innerlijk proces door. En dit volgende is nu nét hetgene dat voor velen een mysterie blijft maar ik via gesprekken heb kunnen ontrafelen. 

Het kind met aanleg dat gekwetst is door de omgevingsfactoren gaat zich emotioneel verweren op een bepaalde leeftijd. Dat kan vroeg zijn of later, leeftijd speelt geen rol. Maar wél: hoe vroeger dit proces begint, hoe meer emotioneel onvolwassen het zal blijven. De emotionele groei stopt immers wanneer dit proces begint. Psychopaten bij wie dit in de kleuterjaren begon, kunnen op volwassen leeftijd echt kleutergedrag vertonen. Tantrums en al. 

Het kind verweert zich door zich af te sluiten van z’n gevoelens. Hoe minder het voelt, hoe minder gekwetst het wordt. Dit proces neemt jàren in beslag. Het is een negatief proces aangezien het wegsteken maakt dat de echte eigen persoonlijkheid onder een muurvaste dikke laag komt te zitten. Daarom zeggen ze ook: psychopaten zijn leeg vanbinnen. 

Ik weet niet of u van dichtbij een psychopaat heeft gezien wiens masker is afgevallen. Het is een schrikwekkend beeld omdat ze dan de kilheid in eigen persoon kunnen zijn (of de razernij in eigen persoon of de jaloezie of de haat). 

Verder is de psychopaat ook woedend op de wereld. Woedend omwille van het vergaande onrecht in z’n jeugd en die woede heeft hij nooit kunnen uiten. Die zit altijd smeulend binnen in. Ook haat jegens de mensheid om wat hem overkomen is. Die haat en woede heeft zich gedurende de jeugd opgestapeld, is niet tot uiting gekomen zodat er in de volwassenheid altijd een soort haat, woede, wraakzucht aanwezig is. Ze willen wraak nemen op de mensheid, vandaar ook het sadisme. Ze willen dat anderen de pijn voelen die zij hebben gevoeld. In hun jeugd voelden ze zich vaak machteloos en dit maakt dat ze in hun volwassen leven de rollen omdraaien en net macht willen uitoefenen op anderen. Emotionele macht, fysieke macht, hun sadisme doet hen machtig voelen. 

Veelal zie je dat psychopaten in hun jeugd schuchtere figuren waren, onopvallend zelfs en zélfs aardig werden gevonden. Aardig maar teruggetrokken. Binnenin, buiten het zicht van de wereld maakten ze dit innerlijk proces door, de ontwikkeling van de latere psychopathie. 

In de vroege volwassenheid veranderen ze ‘plots’. Naar aanleiding van een ingrijpende gebeurtenis in hun leven. Dat kan een relatiebreuk zijn, falen van studies etc. Die drastische gebeurtenis leidt tot een depressie waarna ze ‘herboren’ lijken. De psychopaat heeft zich een zorgvuldig opgebouwd sympathiek, charmant, welbesproken masker aangemeten. Dit om op een schijnbare sympathieke manier met de mensheid te kunnen omgaan. Natuurlijk, iedereen heeft wel z’n masker, maar bij de psychopaat is die zo ver doorgetrokken dat het een gehele andere persoonlijkheid lijkt. Hun echte persoonlijkheid is immers ‘weg’, onder die dikke muur. 

Psychopaten zijn meesters in de observatie van hun omgeving: hun eigen gevoelens zijn immers ook ‘weg’ maar om menselijk over te komen, geen achterdocht te wekken, hebben ze geleerd om anderen te imiteren. Dat maakt dat ze zo sympathiek, charmant, onschuldig en gevoelig overkomen. De beste personen ever. En dat niemand ook maar niemand zich kan voorstellen wel degelijk een psychopaat voor zich te hebben. 

Psychopaten spiegelen gedrag, en zeker als het om een nieuwe liefde gaat. Met elke nieuwe liefde lijken het geheel andere mensen te zijn. 

Ze vallen pas door de mand op onbewaakte momenten, natuurlijk, ze kunnen niet altijd hun masker dragen. De partner is de eerste die dit opmerkt en raakt in de war: “Waar is die lieve persoon gebleven?” Ze leken zo engelachtig en plots staat er een duivel voor hen. 

Ervaring met een trauma

I learned it the hard way: toen ik werd gestalkt kreeg ik nauwelijks gehoor. Klopte op muren en er waren welgeteld drie vrienden die me hielpen, waaronder twee een koppel. Da’s pijnlijk. Je staat vaak alleen. Of bijna alleen. Na die sexuele aanranding zei er een vriendin: “Drink een wijntje en dan is het over.” Maar toen kreeg ik wel heel veel steun. Alsof een aanranding erger is dan stalking of huiselijk geweld.

Pas na maanden huiselijk geweld vertelde ik het aan zijn moeder. Ze ontkende het meteen en vervolgens, ook al gebeurde het psychische geweld onder haar ogen, werd ze een kràk in victim blaming. Gedurende een jaar heb ik niets anders gehoord dan alleen victim blaming. Pas nadat ik er na een jaar helemaal mee naar buiten kwam kreeg ik steun van m’n ouders en een vriendin die het geweld had gezien en vreesde voor mijn veiligheid. En éérlijk, ik was dànkbaar dat zij het had gezien, je wordt nauwelijks geloofd, of ja, de victim blaming. 

Het àllerallerergste vond ik als het geweld werd goedgepraat. Mede daarom kwam ik pas tot besef toen ooggetuigen me kwamen zeggen dat het niet ok was. 

Mensen kijken liever de andere kant uit. Ik weiger als een vriend een traumatische ervaring meemaakt de andere kant uit te kijken, omdat ik wéét hoe pijnlijk dit is. Het is sowieso niet gemakkelijk om ermee naar buiten te komen, niemand doet dit voor z’n plezier: “Moet je nu es wat weten? Neem er de chips maar bij.” Het is niet leuk. 

In de reeks van Hilde Van Mieghem over huiselijk geweld kwam er ter sprake dat het beter is om het accent van de hulpverlening op de dader te leggen. Ik ben er inderdaad zeker van als dit in mijn geval was gebeurd, het niet zo ver was gekomen. Hij was niet aan z’n proefstuk toe heb ik achteraf vernomen. Als dit was gebeurd had ik in alle opzichten een prachtige man in huis. Dat maakt het zo bitter. 

Ik zou mensen willen vragen om begrip te tonen, steun. Het in geen énkel geval minimaliseren (vaak zijn de feiten erger dan de persoon vertelt) and don’t blame the victim. 

Ervaringsdeskundige tegen wil en dank. 

Zwemlessen

 Ik heb al wat watertjes doorzwommen. Als kind kon ik goed zwemmen dus dàt zal het zijn, goed kunnen zwemmen. 

Gestalkt ben ik geweest door een psychotische onderbuur die geobsedeerd was door mij. Als je horror wilt, dat was de live versie. Later geterroriseerd door een huisgenoot in Brussel, met reden had ik schrik van hem: hij probeerde me op een nacht sexueel aan te randen. En ja, nog later huiselijke geweld (het fysieke was minder erg, het psychische weegt meer door)

Al die watertjes probeer ik door te zwemmen en excuse me dat ik het niet altijd makkelijk heb. Ik vraag me vaak af: waarom? Ik hoef geen medelijden (dat hààt ik trouwens), wel begrip. En dit alles hoéft geen taboe te zijn. Ik hoef me niet te schamen om wat die mensen me hebben aangedaan. 

Zwemmen kan ik. Sportief ben ik niet. Nooit geweest. Bij een tennisles gaf ik het al op toen de bal mijn richting uitging. “Ik doe het niet!”. Ik moet zowaar een record hebben verbroken van de kortste tennisles ever. “Ik doe het niet!” en liep van het veld. 

Andere sportlessen heb ik wél langer volgehouden. 

Ik kon al zwemmen toen ik op zwemles ging als kleuter. Later, kreeg ik van diezelfde zwemlerares een lift naar de luchthaven, na een akelige au pair ervaring. Ooit heb ik iemand en mezelf van de verdrinkingsdood naar de kust gezwommen. Als kind had ik geleerd hoe je dit moet doen. Dàt was het uitgelezen moment om het in de werkelijkheid te doen. Verstand op nul en Zwemmen.