Ik was, geloof ik, veertien toen ik ‘bewust’ voor de andere film koos. Op een bioscoopavond met de scouts (hier schrijft een Gracieuze Lynx) vond de leiding het niet erg dat ik er met twee vriendinnen op uittrok om de alternatievere film te bekijken in plaats van de kaskraker die iedereen gezien wou hebben. Ik niet dus. Da’s mijn eerste herinnering aan m’n aversie voor de kaskraker van het moment die me niks zegt, toen ik ervoor koos om het kleinere Heavenly Creatures van Peter Jackson te bekijken. Toen nog een ‘onbekende. En Kate Winslet speelde haar eerste filmrol.
Dat komt natuurlijk ergens vandaan; je wordt niet geboren met een liefde voor het arthouse genre. In m’n kindertijd versleten ik en m’n broer onze zaterdagmiddagen in het theater of in de bioscoop. We waren net volwassenen: eerst een filmpje en dan een drankje, maar dan op zaterdagmiddag. We gingen zowel naar de commerciële films in de Rex, Astrid, Brabo etc. (dat was dus nog voor Metropolis- en Gaumonttijden) als naar het alternatieve arthouse circuit in de Jeugdbioscoop dat onderdak had gevonden in de Cartoon’s. We waren kind aan huis in de Cartoon’s: de mannen van de Jeugdbioscoop kenden ons omdat we er bij haast elke nieuwe vertoning waren.
Opgroeiende met zowel het arthouse genre als de commerciële films heb ik al vrij vroeg ‘onbewust’ gekozen voor het arthouse genre. Als jonge tiener kreeg ik het gevoel dat Hollywoodiaanse films niet ‘echt’ waren en arthouse ‘echter’ aanvoelde. Ook meer als een ‘thuiskomen’; het voelde vertrouwelijker aan. Waarschijnlijk omdat ik in m’n jongste jaren zo vaak in de Jeugdbioscoop te vinden was.
Nu allang tiener voorbij: ik geef geen ene moer om de films die iedereen gezien moet hebben, en die iedereen heeft gezien als het verhaal, het gegeven mij niet aanspreekt. Ik ga gewoon af op de film die ik zelf graag wil zien. En vaak is dat de Andere Film, de arthouse, dat komt dus ergens vandaan.
Lange tijd zag je in vele stripwinkels in Antwerpen of Brussel een klein Afrikaans meisje met een bos oncontroleerbaar haar snuffelen door de afdelingen aldaar. Ja, ik dus, ik ben er inderdaad zo eentje. Zo’n stripfanaat. Haast iedere week ging ik op zoek in stripwinkels. Ik hou gewoon van strips, stripwinkels. Dat gaat van Suske en Wiske naar Thorgal naar gag-strips naar traditionele manga naar graphic novels in al z’n Franse, Japanse, Amerikaanse en nog meer uitingen.
Als allesvretende qua strips heb ik me nooit gespecialiseerd in een genre. Door al de jaren net van veel wat opgepikt.
Al, al zou ik graag m’n voorkeur willen uiten voor graphic novels. Zeg maar, het duurdere maatje van de traditionele strip/traditionele manga die net zoveel kosten als een literatuurwerk (geen pocket) en je 10 keer sneller leest dan een literatuurwerk. Je betaalt 15 euro en het is in 2 uurtjes uitgelezen.
Doch, het genot bij het lezen kan je niet vergelijken met een literair werk, noch met het genot een film te bekijken. Het is een aparte onvergelijkbare kunst. Het is het genot van het beeldverhaal. Apart dus.
(En - even tussendoor - ik als iemand die veel van Japanse cultuur houdt, wat zelfs een understatement is - wil graag benadrukken dat manga gewoon strip betekent en animé animatiefilm in het Japans. Je hebt dus ook Japanse grahic novels en een animé kan best gewoon een animatiefilm zijn)
Als film de zevende kunst wordt genoemd, is mode misschien de achtste kunst. Laten we graphic novels dan de negende kunst noemen.
En Graffiti wordt de tiende etc.
Ik vraag me wel es af of iedereen zoals Elio, boek-Elio, in staat is tot diepe allesverslingende gevoelens voor iemand. Geen idee wat andere mensen voelen maar velen geven mij het gevoel van niet. Dat het raar is, onverstandig en dat je er vooral over moet zwijgen. Net daarom heb ik een zwak voor dramatische onmogelijke liefdesverhalen. De destructieve infatuation van Gustav von Aschenbach voor Tadzio in De Dood in Venetië, de obsessie met Dickie Greenleaf van Tom Ripley in The Talented Mr. Ripley, de figuur van Yuki Sohma in Fruits Basket die iedereens hopeloze crush is. Daarin wordt verteld wat in de realiteit verzwegen wordt.
Lang voor ikzelf ook maar wist dat ik in staat was tot onpeilbare diepe gevoelens verzon ik er al verhalen over. Ik was 9.
Bij m’n eerste langdurige crush was ik 17. Net die leeftijd van Elio, toevallig. Hij heette Christophe en zag me niet eens staan. Romantisch dan, want hij was altijd vriendelijk. Expressieve ogen, grote glimlach, zo herinner ik me hem. Hij straalde en deed de kamer oplichten. Om hem te vergeten had ik het besluit genomen hem nooit meer te zien. En dat vergeten is me wonderwel vrij snel gelukt. Het was maar een crush, niet eens diepe gevoelens. Christophe is een kunstenaar geworden.
Enter de Hollandse boy. Dat was helemaal op niks gebaseerd. Een fanliefde die compleet uit de bocht ging. Echt uit de bocht ging. Alhoewel George Michael m’n eerste celebrity crush was en ik posters had hangen van Michael J. Fox op m’n kamer stelde dat in vergelijking met die Hollandse boy niks voor. Ik zag hem op televisie toen ik 9 was en was vertrokken. Ik bedacht fanfictie toen het die naam nog niet had. Pas toen ik hem ging schrijven en hij antwoordde liep het uit de bocht. En dat was helemaal nergens op gebaseerd want ik kende hem niet eens. En ik wou hem niet eens ontmoeten. Alleen schrijven. Raar. Het is een apart verhaal maar eigenlijk ook niet zo ongewoon. De diepere emoties hebben twee jaar geduurd: een jaar waarin ik hem schreef, een jaar om hem te vergeten.
Hij is er nog ergens, heel vaag ergens op de achtergrond. Iemand die je door elkaar heeft geschud, die vergeet je niet. Hij is nu dj, music producer, muzikant en doet dat goed.
De eerste destructieve infatuation kreeg ik precies zo’n 12 jaar geleden, als jonge twintiger. Maar ook dat stelde niks voor in vergelijking met wat boek Elio voelde. Al was het voor mij toen best dra-ma-tisch. Het was gewoon een jongen die ik maar niet kon vergeten zolang ik hem regelmatig te zien kreeg. Die keren dat hij uit m’n leven verdween was ik hem na drie maanden al vergeten. Hij maakte m’n hoofd helemaal gek en het hielp ook niet dat er een zekere aantrekkingskracht was. Maar van zijn kant totaal geen gevoelens. Ik leed eronder maar weet achteraf niet of ook dit verhaal zo ongewoon is.
Ik dacht dat ik in staat was tot de boek Elio gevoelens. Wat ik bij nader inzien nog niet had ervaren. Iemand die na maanden, een jaar al op de achtergrond zweeft dat is niets. Het waren gewoon ‘dolle verliefdheden’, van het onredelijke soort maar kortdurend. Een vlam in de pan. Op dat moment leek het oneindig maar dat was niet zo. Wat me ook zo verbaasde is dat ik die jongens ook nooit als ‘dit is de Hém’ heb gezien. Of als ‘verliefder dan dit kan ik niet worden’. De fysieke pijn duurde niet lang en deed me niet in het openbaar huilen, greep me nooit bij de keel. Een onredelijke korte vlam in de pan van een passioneel iemand.
De Dood in Venetië, Fruits Basket, The Talented Mr Ripley zag ik allemaal lang voor ikzelf ook maar wist dat ik in staat was tot zulke aanslepende krachtige klop-van-de-hamer gevoelens maar voelde me niettemin direct aangesproken. Sterker nog, je wil niet weten hoe vaak ik die heb herbekeken en heb, als het effe kon, zowel het boek als de film in bezit. Van De Dood in Venetië zelfs twee exemplaren, u weet waarom. Da’s misschien het poëtische in het leven, dat je, voor je het zelf meemaakt je al aangetrokken voelt door zulke ervaringen die je later beleeft. Ik schreef ze al op toen ik negen was.
Drie jaar geleden maakte ik het zelf mee, die jarenlange haast ondraaglijke psychische pijn. Vier jaar geleden werd ik verliefd en drie jaar heb ik erover gedaan om het gemis enigszins draaglijk te maken. Nu drie jaar later ben ik oprecht opgelucht dat die jongen langzaam naar de achtergrond gaat. Want het is niet mooi. Het is mooi dat iemand in staat is tot zulke diepe gevoelens, tot zulke gevoelens die meer zijn dan een vlam in de pan, meer lijken op een allesverschroeiende bosbrand die maar niet wil doven. Dat is mooi. Het wordt pas dubieus als dit van een kant komt.
Ik weet niet hoe je die gevoelens het best omschrijft, soms nijpt het je keel dicht, op heel onverwachtse momenten. Het snijdt als een mes in je keel en je vecht tegen de tranen en de wanhoop. Of op andere momenten voelt het als een hamer die je jarenlang achtervolgt. Net als je weer voorzichtig bovenkomt slaat hij meedogenloos toe. Je voelt je fragiel omwille van het verdriet dat je al jaren meesleept. Het is een ervaring. Een haast kosmische, spirituele ervaring als je je goed voelt of bij die persoon bent. Je ziet en voelt lichtjes, een verslavende harddrug. En je weet ook ‘verliefder dan dit mag ik nooit worden’ Het is een ervaring. Misschien wist ik op m’n negende al deep down dat ik dit ooit zou meemaken en begon al op voorhand aan het therapeutisch schrijven.
Ach, we zijn nu drie jaar later en het beeld van die jongen vervaagt. Maar het is er nog. Vorig jaar rond kerst maakte ik m’n eerste gelukzalige moment mee. Toen ik een sprankeling voelde voor de chauffeur die me door Frankrijk reed. Zelden zo blij geweest om in een file te staan. En toen wist ik het, ik kàn het nog. Dat was hoopvol.
Call Me By Your Name dus, een verhaal dat zoveel in me losmaakt. En ook als hij geen Oscar wint is hij voor mij dé film.
Sinds een goeie twee weken ben ik totaal geobsedeerd door de film Call Me By Your Name. Het bijzondere is, net een week ervoor was ik helemaal weggegblazen door the Florida Project, bekeek haast iedere dag de film online en zocht het internet af om informatie in te winnen. Enter Call Me By Your Name, de beste en meest verslavende film die ik in jaren zag.
Waarom de film me zo diep heeft geraakt? Herkenbaarheid. Nog niet zolang geleden werd ik ook jarenlang gekweld door dat soort verdriet over een jongen van wie ik weet - ook al vervaagt hij steeds meer en meer - dat ik hem net als Elio Oliver (in het boek wordt dat duidelijker gezegd) nooit ofter nooit zal vergeten en heel herkenbaar (komt ook in het boek voor) dat het de laatste persoon die je wilt zien voor je sterft. Dat een verliefdheid je zo machtig is dat het pijn doet.
Dat was hetgene wat me tot eind vorig jaar drie jaar lang in de ban heeft gehouden, om te gaan met die pijn en net als je denkt dat het nooit zal weggaan ebt het langzaam weg. Maar helemaal over gaat het nooit. Mensen weten ook niet goed hoe ze moeten omgaan met iemand die verdriet heeft om iemand. In de film werd het keihard, puur en ongezuiverd voor je voeten geworpen en dat heeft me diep geraakt. In het boek krijgt het verhaal nog meer vorm, in het boek kom je te weten dat Elio nooit over Oliver zal geraken. Da’s ook het mooie, er wordt gesteld dat dit ok is terwijl in de werkelijke wereld iedereen je vertelt dit juist niet ok is. In de dagelijkse realiteit mag je niet meer voelen.
Nadat ik het aangrijpende einde op groot scherm zag heb ik de tranen uit mijn kop gehuild. Maar evengoed was de film een loutering voor me, het gesprek met de vader toen die dus zei dat het goed is om te voelen. Ook pijn en verdriet. Ik ben blij dat ik die film nu zag, ik was er helemaal klaar voor. Vorig jaar zou me dat nog te veel pijn hebben gedaan.
En allemachtig, wat een acteurs! Thimothée Chalamet heb ik meteen gebombardeerd tot m’n favoriete jonge geweld. In interviews is hij zo charming, je wordt gewoon verliefd op hem. Het is sinds Judes Laws vertolking van Dickie Greenleaf geleden dat ik zo als een blok viel voor iemand op het scherm. En dat heeft me gerealiseerd dat dit net hetgene is wat ik zoek: ik val op gracieuze, goedlachse expressieve types, daar val ik head over heels voor. En dat heb ik me nu pas gerealiseerd. This movie has learned me so much about myself.
‘If all the women who have been sexually harassed or assaulted wrote "Me too." as a status, we might give people a sense of the magnitude of the problem.
Copy and paste’
You, Me too.
Net als zoveel vrouwen, die nu naar buiten komen met hun verhaal over sexual harassement/assault, ben ik ook een slachtoffer. En net als bij zovele vrouwen is dat helaas bij mij ook niet bij een keer gebleven. De minder ‘ergere’ zaken schud je van je af, « Ach, dat hoort er nu eenmaal bij. » of « Zo erg is het nu ook weer niet. » Terwijl òòk die keren over grensoverschreidend gedrag gaan waarin je in je waarde en respect wordt aangetast. Op den duur leer je dat je herhaaldelijke ‘nee’ voor sommigen niks waard is.
Al die keren waarin men over mijn grenzen is heengestapt is een te lange waslijst om op te noemen. Daarom beperk ik me tot de twee meest traumatiserende: stalking en sexuele aanranding.
Zo’n 8 jaar geleden ben ik maandenlang gestalkt geweest. Door een lesbische psychotische onderbuurvrouw die ‘dacht’ verliefd te zijn. En ja, dat gestalkt worden kreeg ook een sexueel tintje. Het was geen pretje, eerder een nachtmerrie. Op den duur voelde ik me nergens meer veilig. Pas nadat ik verhuisd was begon ik me na een half jaar weer veilig te voelen in m’n omgeving. En ook al is het nu acht jaar geleden, ik draag die gevolgen nog steeds: de pijn van niet serieus genomen te worden, een bepaalde angst en voorzichtigheid. Waarlijk, gestalkt worden wens ik echt niemand toe.
Dat was voor mij het meest ingrijpende, omdat die maanden een nachtmerrie waren. Horror.
Vorig jaar kreeg ik weer met ingrijpend ongewenst sexueel gedrag te maken. Een huisgenoot die me probeerde aan te randen. Ik deelde al anderhalf jaar hetzelfde appartement met hem waarin het van kwaad naar erger ging. Psycholologische terreur. Ik haate hem en voelde me tegelijkertijd onveilig. Maar ik had nooit gedacht dat hij zoner zou gaan om me ook sexueel te willen aanranden.
Op een nacht deed hij dus zo’n poging en dankzij m’n snelle krachtige reflexen is het niet zover gekomen dat ik in contact kwam met z’n geslachtsdeel. Want als ik daar aan denk, die kerel die ik zo hartgrondig haatte, die vieze inslechte gluiperd.
Na zijn mislukte poging ben ik uit het appartement gerend en op de vlucht geslagen. ‘s Nachts. Ook verhuisd. En daarna kreeg ik m’n psychologische klop.
Ondanks het feit dat sexueel misbruik op zo’n grote schaal gebeurt, is het jammer dat dit nog te weinig naar buiten komen. Ook ik, hoor. Toen ik gestalkt werd, heb ik dit wel naar buiten gebracht. De gebeurtenis van vorig jaar niet. Zoveel verhalen hoor ik van vriendinnen, kennissen. En natuurlijk ook het: het wordt toch niet serieus genomen.
Misschien is in de openbaarheid treden al een eerste poging tot.
Andy Warhol, Pablo Picasso, Wassily Kandinsky, Nan Goldin, Cindy Sherman, Martin Margiela, Ann DeMeulemeester, Bernhard Willhelm, Yohji Yamamoto, Rei Kawakubo
Once Upon a Time in America, Magnolia, 2001 a Space Odyssey, Blade Runner, All About Eve, Forrest Gump, Dr Strangelove, Psycho, 5 Centimeters Per Second, Princess Mononoke, Spirited Away, Raise the Red Lantarn, Christiane F. Wir Kinder vom Bahnhoff Zoo, Apocalypse Now, Taxi Driver, Raging Bull, Welcome to the Dollhouse, Shortcuts, M*A*S*H, the Last Picture Show, the Never Ending Story, Gone with the Wind, Butch Cassidy and the Sundance Kid, Cidade de Deus, Mars Attacks, the Big Lebowski, Barton Fink, A Clockwork Orange, La Haine, Annie Hall, Bullets over Broadway, Sunset Boulevard, What's Eating Gilbert Grape?
De Gebroeders Karamazov, De Ontdekking van de Hemel, De Donkere Kamer van Damocles, Het Parfum, Bint, Who's Afraid of Virginia Woolf?, A Streetcar Named Desire, On the Road, The Catcher in the Rye, 1984, Animal Farm, The Secret History, De Ondraaglijke Lichtheid van het Bestaan, Vergeten Straat, De Voorstad Groeit, Kartonnen Dozen, Maus, Barefoot Gen, Fruits Basket, Nana, Persepolis, Thorgal, Suske en Wiske, Calvin and Hobbes
Madonna, Prince, Funkadelic, Parliament, Sly & The Family Stone, Kylie Minogue, Stevie Wonder, Michael Jackson, The Supremes, Björk, Daft Punk, Bob Marley, Eric B & Rakim, Grandmaster Flash, N.W.A., The Rolling Stones, The Beatles, Billie Holiday, Chet Baker, Keith Jarrett, Bach